Γιώργος Κιμούλης: Οι φίλοι που έχει χάσει επειδή δεν δέχθηκε τη συγνώμη τους

Η παρθενική του εμφάνιση στο Εθνικό Θέατρο μοιάζει να άργησε κάποιες δεκαετίες. Όχι, δεν ήταν ο Γιώργος Κιμούλης που εμφανίστηκε αργοπορημένος, αλλά το ίδιο το Εθνικό. Φυσικά και δεν μοιάζει με πρωτοεμφανιζόμενο όταν κινείται στους διαδρόμους του επιβλητικού κτιρίου της Κεντρικής Σκηνής που σχεδίασε ο Τσίλλερ.

Καθώς με οδηγεί στο καμαρίνι του, το απόγευμα της προηγούμενης Παρασκευής, παρατηρώ τις αντιδράσεις εκείνων που συναντά στο διάβα του. Κοιτάζουν με σεβασμό και ο ίδιος ανταποδίδει συνεσταλμένα με ένα κούνημα του κεφαλιού του. 

Πάνω σε ποια από τα ελαττώματά σου δουλεύεις αυτό τον καιρό; 
Δεν δουλεύω πάνω στα ελαττώματά μου, αλλά στα προτερήματά μου. Αλλά και τα ελαττώματα και τα προτερήματα είναι τόσο προσωπικά στον καθένα και πολλές φορές μπορούν να παρεξηγηθούν από τον κόσμο. Έτσι, ούτε τα προτάσσω ούτε μιλώ για αυτά. Ένα βασικό στοιχείο της καλλιτεχνικής δημιουργίας είναι η έννοια της έλλειψης. Ο άνθρωπος δημιουργεί επειδή κάτι του λείπει. Αυτός είναι ο βασικός βατήρας της δημιουργίας. Αυτή την έλλειψη λοιπόν οφείλω να τη φυλάω ως κόρη οφθαλμού και να μην την περιφέρω δημόσια ως άλλον επιτάφιο. 

Έχεις κορεστεί ποτέ; 
Όχι. Έχω νιώσει λόγω ηλικίας – και είναι φυσικό αυτό – μια συναισθηματική κόπωση. Ουσιαστικά σε αυτήν αντιστέκομαι. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα απ' τη συναισθηματική κόπωση. Εκεί σταματά κάθε όρεξη για δημιουργία, κάθε όρεξη να συνυπάρξεις με κάποιον άλλον, να προσφέρεις ή και να δεχτείς... Με λίγα λόγια, γκρεμοτσακίζεται κάθε έννοια πάθους. Σε αυτό προσπαθώ να αντισταθώ όσο πιο σθεναρά γίνεται. 

Πώς μπορεί να αντισταθεί κανείς σε αυτό; 
Όπως κάθε καλλιτέχνης. Ο καλλιτέχνης δεν περιμένει την έμπνευση. Ένας ποιητής, ας πούμε, σηκώνεται κάθε πρωί και γράφει στίχους. Γράφει, σβήνει, σκίζει... Η έμπνευση δεν έρχεται. Αλλά εκείνος συνεχίζει να κάνει το ίδιο κάθε πρωί. Ο Dickens δεν περίμενε να εμφανιστεί ο Oliver Twist στο παράθυρο ένα πρωί. Μέσω δουλειάς καλούσε τον Oliver Twist. Ψάχνω την έμπνευση εργαζόμενος. 

Άρα το 24ωρο σου είναι γεμάτο δουλειά... 
Ναι. Ακόμη και όταν κοιμάμαι, θα σου έλεγα. Τα περισσότερα όνειρά μου είναι στοιχειωμένα από όνειρα εργασίας. Εργασίας, όχι δουλειάς! Παραγωγής έργου. 

Πότε ήταν η τελευταία φορά που υπέφερες από τύψεις; 
Δεν πιστεύω σ' αυτά τα πράγματα. Τις τύψεις μας τις δημιουργούν οι άλλοι, για να παραμένουμε ανενεργοί. Όπως δεν πιστεύω στην έννοια της μετάνοιας. "Μετανοώ" δεν σημαίνει τίποτε. Ας μπορούσες να κατανοήσεις τη στιγμή της πράξης σου. 

Είναι σκληρό αυτό... 
Ναι. Και για τους δύο. Και για αυτόν που έχει αδικηθεί και για εκείνον που έχει αδικήσει. Μα εδώ δεν ψάχνουμε για εύκολη ανακούφιση. Οι τύψεις και η μετάνοια είναι εύκολες ανακουφίσεις. Τρόποι να συγχωρούμε τον εαυτό μας και να οδηγούμεθα στην απραξία. Άρα δεν κάνει να τις αποδεχόμαστε. 

Πόσους φίλους έχεις χάσει; 
Πολλούς. Αλλά το "μετανοώ" έχει άμεση σχέση με τον παρελθόντα χρόνο. Το ίδιο και το "συγνώμη". Μια νέα πράξη, όμως, που ουσιαστικά δεν στηρίζεται πάνω στην πληγή που έχεις δημιουργήσει στον άλλον, είναι καλύτερη από μια μετάνοια. Αν έχεις συνειδητοποιήσει πως αυτό που έχεις κάνει σε κάποιον είναι άδικο/πρόστυχο/χυδαίο, αντί να κάθεσαι να κατακλύζεσαι από τύψεις, κάνε μια πράξη που να έχει σχέση με το τώρα ή το μέλλον. Όχι για να σε συγχωρέσει όμως, γιατί μπορεί ο άλλος να μην το δεχτεί. Εσύ όμως πρέπει να την κάνεις. 

Ωστόσο φαντάζομαι πως αυτό στοιχίζει. Δεν έκανες ύστερες σκέψεις για ανθρώπους που πραγματικά θα ήθελες να είναι στη ζωή σου; 
Πολλές. Ο χρόνος όμως δεν γυρίζει πίσω. 

Φαντάζομαι πως είσαι ακόμη πιο σκληρός με τον εαυτό σου... 
Μπορεί. 

Τιμωρείς τον εαυτό σου; 
Ο εαυτός μας, ούτως ή άλλως, κάποιες στιγμές τιμωρείται. Δεν είναι αλάνθαστος ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος φοβάται την τιμωρία γιατί η οικογένειά του τον έχει τιμωρήσει πολλές φορές άδικα. Έτσι χάνει την πίστη του στην έννοια του δικαίου. Έχει τιμωρηθεί άδικα, όχι γιατί η οικογένειά του είναι κακή, αλλά γιατί πολλές φορές είναι αδιάφορη. Ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε τα παιδιά μας είναι σημαντικός. Πρέπει να δίνεις χρόνο στα παιδιά σου. Να μη λες, ας πούμε, αυτά τα περίφημα άχρηστα "όχι", επειδή έχεις δουλειά ή το μυαλό σου είναι αλλού, γιατί τότε δημιουργείται ένα τέτοιο σύμπλεγμα εντός τους, και χάνουν την έννοια του δικαίου. Άρα οποιαδήποτε τιμωρία δεν έχει αξία. Γιατί πότε έρχεται η τιμωρία; Όταν ξεπερνάς τα όρια της δικής σου ελευθερίας εις βάρος κάποιου άλλου. 

Τι απαντά ο Γιώργος Κιμούλης για την κόρη του και ποια συμβουλή δίνει στα νεαρά ζευγάρια; 

Ονειρευόσουν να γίνεις πατέρας και αν ναι, πόσο κοντά έφτασες σε αυτό που ονειρευόσουν; 
Αυτό θα πρέπει να το ρωτήσεις την κόρη μου. Δεν ξέρω το αποτέλεσμα. Από εκεί και πέρα, ναι, το ονειρευόμουν, αλλιώς θα έκανα σε μικρότερη ηλικία παιδί. Είναι σημαντική η απόφαση να κάνεις ένα παιδί. Θα πρέπει να είσαι έτοιμος και εσύ και το άλλο πρόσωπο. Σημαντικό είναι επίσης ποιο είναι το άλλο πρόσωπο. Συνήθως στα ζευγάρια που είναι νέα και θέλουν να παντρευτούν, μια συμβουλή δίνω: μην κάνετε παιδί με κάποιον μόνο επειδή είστε ερωτευμένοι. Κάντε παιδί με εκείνον που πιστεύετε πως θα είναι καλός γονιός. Το παιδί χρειάζεται και τους δύο. 

Είναι θέμα ενστίκτου; 
Όχι. Ερμηνείας, γνώσης, ανάλυσης και στοχασμού. Το βασικότερο όμως ρόλο παίζει ο αξιακός σου κώδικας, η προσωπική σου νομοθεσία και ο προσωπικός σου πολιτισμός. 

Έχεις ποτέ ονειρευτεί να συνυπάρχεις με την κόρη σου σε κάτι θεατρικό; 
Μπορεί να συμβεί, μπορεί και όχι. Είμαστε δύο διαφορετικοί άνθρωποι κι αυτό συμβαίνει από τότε που ήταν μικρή. Αν κάτι προσπαθούσα – το κατά πόσο το έχω καταφέρει δεν ξέρω – είναι να μην έχει ούτε στο ελάχιστο την αίσθηση πως είναι κτήμα μου. Η ελευθερία της βούλησης έπρεπε να επιτραπεί να αναπτυχθεί όσο πιο αυτόνομα γίνεται. Όσο γίνεται, γιατί καμία βούληση δεν αναπτύσσεται εντελώς αυτόνομα. Άρα, εξαρτάται και απ' το περιβάλλον της, αλλά και από εκείνη. 

Τα παιδιά αναπτύσσουν την κριτική σκέψη από μικρά, πώς βοήθησες την κόρη σου να την αναπτύξει; 
Τα παιδιά δεν αντιγράφουν αυτό που τους λέμε, αλλά εκείνο που τους κρύβουμε. Το παιδί έχει μια εκπληκτική ικανότητα να σκανάρει τους μεγαλύτερους. Από τη στιγμή που το παιδί ξέρει αυτό που είσαι και όχι αυτό που του λες, αυτό θα αντιγράψει, αυτό θα μιμηθεί. Άρα πρέπει να κοιτάξεις το πόσο καλύτερος μπορείς να γίνεις. Ο αμέσως επόμενος κανόνας είναι να μη φοβάσαι τα λάθη σου, να μην ντρέπεσαι για αυτά. Όταν το παιδί τα εντοπίσει, να τα παραδεχτείς. 

Αλλά ένα παιδί μπορεί να γίνει πολύ σκληρός κριτής... 
Ναι. Είναι η τρίτη φορά που μου λες τη λέξη "σκληρός". 

Μάλλον έχω γίνει μαλθακός... 
Εσύ ξέρεις. Πάντως είναι και σκληρά τα πράγματα. Τι να κάνουμε; 

Έχεις απωθημένα; 
Απωθημένο που εκφράζεται με λόγια παύει να είναι απωθημένο. Μπαίνει σε άλλο χώρο, αυτό των ονείρων, των φιλοδοξιών. Άρα δεν μπορώ να μιλήσω για τα απωθημένα μου. Δεν τα ξέρω. Και δεν θέλω να τα μάθω. Δεν με ενδιαφέρει, με την έννοια πως δεν μπορώ να κάνω κάτι. Από τη στιγμή που είναι απωθημένο έχει αποκτήσει μια αίσθηση "αρρώστιας". Και η αρρώστια δεν έχει καμία σχέση με την τέχνη. Άρα, τα αφήνω εκεί που είναι. Κάποια όνειρα μπορεί να υπάρχουν, αλλά όχι σε επίπεδο, πλέον, σχεδιασμού. Παλιότερα σχεδίαζα, τώρα δεν σχεδιάζω. 

Γιατί; 
Γιατί όσα σχεδίαζα, τα έκανα. Αφήνω λιγάκι αυτό το Homo Ludens (σ.σ. Ο Άνθρωπος – Παιχνίδι) να λειτουργεί πιο ελεύθερα. 

Είναι απελευθερωτικό αυτό, ε; 
Μερικές φορές, ναι. Μερικές φορές όμως, όταν χάνεις, γιατί στο παιχνίδι αυτό χάνεις κιόλας... – δεν είναι και τόσο ευχάριστο. 

Πόσο διαρκούν οι ήττες σου; 
Μέχρι τη στιγμή που ξεκινάει η νέα προσπάθεια. 

Μπορεί και να τραβήξει δηλαδή... 
Ναι. Αλλά το χρόνο τον καθορίζεις εσύ. Έχει άμεση σχέση με αυτό που λέγαμε πριν για τον ποιητή. Κάθε πρωί γράφεις, σβήνεις, γράφεις...

Υπάρχει κάποιο λάθος με δραματική επίδραση στη ζωή σου;
Ναι, αλλά δεν πρόκειται να σου τo πω.

Τα μεγάλα λάθη σε στοιχειώνουν ή πλέον ζεις με αυτά;
Δεν με στοιχειώνουν, αλλά τα υπενθυμίζω στον εαυτό μου. Και δεν τα υπενθυμίζω για να τα διορθώσω, δεν διορθώνονται άλλωστε. Τα υπενθυμίζω, όχι για να αποφύγω να κάνω κάποιο ίδιο. αλλά για να μην κάνω κάποιο όμοιο λάθος. Μεταξύ μας, βέβαια, δεν αποφεύγω ούτε τα όμοια λάθη. Σισύφεια η ζωή του ανθρώπου. Σπρώχνει αυτό τον τεράστιο βράχο στην κορυφή και πάντα στο τέλος του ξεφεύγει. Και άντε πάλι από την αρχή.

Δεν σου είναι και το πιο ευχάριστο να δίνεις συμβουλές. Αν σου ζητούσα να κάνεις μια εξαίρεση, ποια συμβουλή θα έδινες στους αναγνώστες;
Έχω απελευθερώσει τον εαυτό μου από αυτό, δεν μου αρέσει, αλλά δίνω πού και πού συμβουλές. Δίνω γιατί το απαιτεί η ηλικία μου. Και μου ζητούνται, πάλι λόγω ηλικίας. Και όταν σου ζητείται κάτι, δεν είναι δίκαιο να αρνείσαι. Αν δίνω μια συμβουλή, δεν είναι άλλη πέρα από τη διαρκή, καθημερινή προσπάθεια στο να συμμετέχεις. Η έννοια της συμμετοχής είναι το πιο σημαντικό πλέον στον άνθρωπο. Γιατί αυτή αρχίζει να χάνεται. Ο άνθρωπος που δεν συμμετέχει δεν μπορεί να ζει μέσα στον κοινωνικό χώρο. Ο άνθρωπος που δεν νιώθει κοινωνικό ον είναι ή Θεός ή ζώο. Θεός δεν μπορεί να είναι, άρα θα αφήσει τον εαυτό του να γίνει ζώο;

Ποια είναι η πιο σοφή συμβουλή που σου έχουν δώσει και ποιος σου την έδωσε;
Ο Δημήτρης Χορν. Μου είχε πει κάποτε "ποτέ να μην παίζεις έργα που είναι κατώτερά σου, μόνο και μόνο για να νιώθεις πως εσύ είσαι ανώτερος. Πάντα να παίζεις έργα που είναι ανώτερα από εσένα, έστω και αν έχεις την αίσθηση πως δεν θα μπορέσεις με τίποτε να τα ερμηνεύσεις. Μόνο και μόνο η προσπάθεια να τα ερμηνεύσεις, θα σε κάνει λίγο πιο ψηλό από αυτό που είσαι".

Πηγή: peoplegreece.com (Γιώργος Πράτανος)