Ο Ηλίας Ζούτσος στο pressmixer.gr: "Πάντα μου αρέσει να υπάρχει ένα ανθρώπινο πρόσημο σε ό,τι κάνουμε στη ζωή"

Ο Ηλίας Ζούτσος νιώθει μια ουσιαστική αγάπη για τη μουσική. Μια αγάπη που ξεκίνησε από την κρητική λύρα και το λαούτο και πέρασε στο βιολί, τις κλασικές σπουδές, το σύγχρονο τραγούδι. Έκανε στάσεις σε πολύ σημαντικές σκηνές της Ελλάδας και του εξωτερικού, γνώρισε πολύ αξιόλογους δημιουργούς και συνεχίζει το ταξίδι της. Γιατί η αγάπη αυτή είναι για τον Ηλία ταυτόσημη με το δρόμο της αυτογνωσίας. Και ο δρόμος αυτός περνάει από διαφορετικούς ήχους, παντρεύει συναισθήματα και αγγίζει την αλήθεια που κρατάει στο χρόνο…


Τα πρώτα σου βήματα στη μουσική τα έκανες συνοδεία της κρητικής λύρας και του λαούτου. Η επιλογή προέκυψε λόγω καταγωγής ή υπήρξαν και άλλα ερεθίσματα;

Ναι. Κυρίως λόγω καταγωγής. Θυμάμαι πάντως ότι ήθελα πολύ να παίξω λύρα όταν ήμουν ήδη εφτά χρονών. Δεν εξηγούνται απόλυτα αυτά. Υπάρχει ίσως και κάποια αλήθεια στο ότι η μουσική σε επιλέγει, δεν την επιλέγεις.

Ακολούθησε το βιολί, κλασικές σπουδές, σύγχρονο τραγούδι…Στόχος ήταν να γνωρίσεις σε βάθος τη μουσική ή να καταλήξεις στο πιο κομμάτι της σε εκφράζει καλύτερα;

Όλα ήρθαν κάπως από μόνα τους. Το ένα έφερε το άλλο. Σε αυτές τις ηλικίες δεν είναι όλα και τόσο συνειδητά. Οι καλές επιδόσεις στη λύρα και, μάλιστα, σε τόσο μικρή ηλικία και σε λίγο χρονικό διάστημα αφότου ξεκίνησα, οδήγησαν στις κλασικές σπουδές και το βιολί, με δεδομένο δε και τη συνάφεια των δύο οργάνων αυτών (είναι και τα δύο έγχορδα με δοξάρι). Στη συνέχεια, εκτός από τα λαϊκά ακούσματα που υπήρχαν στο σπίτι ήρθε η ροκ εφηβεία και η ενασχόληση με την κιθάρα (ακουστική και ηλεκτρική), οπότε οι προσλαμβάνουσες είχαν ήδη μεγάλο εύρος. Τώρα πια όλα αυτά βγαίνουν και στο δημιουργικό πεδίο. Στη συνέχεια η σπουδή στο σύγχρονο τραγούδι ήρθε κυρίως εξαιτίας της ανάγκης να ερμηνεύω ο ίδιος τα τραγούδια που έγραφα, αλλά και της ανάγκης να εξερευνήσω το όργανο "φωνή", αφού ήδη το χρησιμοποιούσα για να τραγουδώ. Το διδακτορικό αργότερα, ήρθε πάλι εξαιτίας του μουσικού ενδιαφέροντός μου ως βιολονίστα στα έργα για βιολί και πιάνο του συνθέτη Γεωργίου Πλάτωνος, η κριτική έκδοση των οποίων ήταν και το θέμα της διατριβής. Τα τελευταία χρόνια πάντως, στην ενασχόλησή μου με τη μουσική, είτε από τη μεριά του ερμηνευτή είτε από αυτή του δημιουργού υπάρχει έντονα και το στοιχείο της αυτογνωσίας. Πιο σωστά μιας πορείας προς την αυτογνωσία. Εμβάθυνσης δηλαδή εκτός από την ίδια τη μουσική ή την ποίηση και το στίχο, και σε έναν εσώτερο εαυτό.

Έχεις εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της πορείας σου, σε πολύ σημαντικούς χώρους της Ελλάδας και του εξωτερικού. Ποιες είναι οι πιο έντονες εικόνες, τα πιο έντονα συναισθήματα που αποκόμισες από αυτά τα μουσικά ταξίδια;

Έντονες εικόνες και συναισθήματα έχουν όλες οι συναυλίες. Όλες κάτι αφήνουν μέσα σου. Ειδικά όταν αυτές σε φέρνουν επαφή με διαφορετικές χώρες, κουλτούρες και ανθρώπους. Ένα ταξίδι που μου έχει μείνει ήταν αυτό στη Νέα Υόρκη. Η αλήθεια είναι ότι πριν πάω, δεν το περίμενα, αλλά με συνεπήρε η πόλη, οι ρυθμοί της και το πλήθος των τόσο υψηλού επιπέδου παραστάσεων που μπορούσες να παρακολουθήσεις.

Έχεις, επίσης, συνεργαστεί με σπουδαίους δημιουργούς. Ξεχωρίζεις κάποιες από αυτές τις συναντήσεις;
Το να μπορείς να έρχεσαι σε επαφή, να συναναστρέφεσαι και να δουλεύεις με ανθρώπους που εκτιμάς είναι από μόνο του τύχη. Όλες οι συνεργασίες είναι για μένα σημαντικές. Θεωρώ, ωστόσο, ότι η συνεργασία με το Θανάση Παπακωνσταντίνου με έναν τρόπο ξεχωρίζει. Ξεκίνησε από τον πρώτο μου δίσκο "Σημείο" στον οποίο υπήρχε το τραγούδι του "Αερικό", σε διασκευή και ερμηνεία δική μου. Του άρεσε ο δίσκος και το "Αερικό" και στη συνέχεια κρατήσαμε επαφή. Σημαντικό είναι το ότι πέρα από το επαγγελματικό κομμάτι, αναπτύχθηκε μια ανθρώπινη σχέση και εκτίμηση, η οποία οδήγησε και στην έκδοση του κανούργιου δίσκου "Κρητιδική εποχή", από τη δισκογραφική εταιρία του Θανάση, τον "Αχό". Πάντα μου αρέσει -και πιστεύω είναι σημαντικό- να υπάρχει ένα ανθρώπινο πρόσημο σε ό,τι κάνουμε στη ζωή. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για την τέχνη, για την οποία ο ανθρώπινος παράγοντας είναι καθοριστικός. Στον καινούργιο δίσκο είμαι χαρούμενος που εκτός από όλη τη διαδικασία των ηχογραφήσεων, το ανθρώπινο στοιχείο υπάρχει και στην έκδοσή του. Από κάποιους ανθρώπους του χώρου που άκουσαν τον καινούργιο δίσκο, ο Θανάσης ήταν ο μόνος που τον κατάλαβε. Και αυτό από μόνο του είναι πολύ σημαντικό. Να καταλάβει κάποιος τί κάνεις και γιατί. Πολύ σημαντική μουσική προσωπικότητα ωστόσο για μένα, είναι και ο Lukas David, σολίστ παγκοσμίου βεληνεκούς στο κλασικό βιολί, ο οποίος επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τη μουσική και την ερμηνεία γενικά, αλλά και το βιολί ειδικά. Το ταλέντο, η γνώση, αλλά κυρίως το πάθος και η αφοσίωσή του στη μουσική, αποτελούν σημείο έμπνευσης για μένα, όποτε και όσες φορές και αν γυρίσω εκεί.

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω, είναι η δημιουργία μιας δικής σου μουσικής ταυτότητας που παντρεύει στοιχεία της κλασικής, της παραδοσιακής, αλλά και της ροκ μουσικής. Τι σε γοητεύει από το κάθε είδος και τι θες να δώσεις μέσα από αυτό το μουσικό κράμα;

Το κάθε είδος έχει τη γοητεία του. Όπως την εισπράττω εγώ τουλάχιστον για το κάθε είδος, η κλασική έχει έντονα το εγκεφαλικό στοιχείο. Λόγω του μεγέθους των σπουδαίων συνθετών της, το να έρχεσαι σε επαφή με έργα υψηλής διανόησης (όπως αυτά του Μπαχ, του Μότσαρτ, του Μπετόβεν κλπ.) και μέσα από αυτά με το ίδιο το πνεύμα και την πρόθεση των δημιουργών αυτών, σε πάει ένα βήμα παραπέρα. Η παραδοσιακή μουσική έχει αμεσότητα και μέσα από την απεύθυνση -εκτός από το πνεύμα και την ψυχή- στο σώμα μπορεί να οδηγήσει στην έκσταση. Είναι βαθιά δεμένη με την ίδια τη ζωή και τις λειτουργίες της και αυτό της δίνει μεγάλο ειδικό βάρος. Η ροκ από την άλλη έχει δύναμη. Είναι ήχος που εξέφρασε το σύγχρονο άνθρωπο και επηρέασε σε μεγάλο βαθμό το soundtrack του εικοστού αιώνα. Και δεν είναι τυχαίο αυτό. Επίσης και η ροκ έχει το στοιχείο της αμεσότητας και πιστεύω ότι υπάρχουν πολλά κοινά σημεία με την παραδοσιακή. Παίζοντας τα δύο είδη αυτά, τελικά βρίσκει κανείς πολλά κοινά σημεία κυρίως όσον αφορά την αίσθηση που έχουν. Ίσως επειδή και τα δύο απευθύνονται με πολύ άμεσο τρόπο στο συναίσθημα. Πάντως, δεν ξέρω αν θέλω να "δώσω" κάτι μέσα από κάποιο κράμα. Σίγουρα θέλω να εκφραστώ. Και το κάνω με αυτά που νιώθω πιο αληθινά. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω τα είδη  αυτά αποτελούν τα βιώματά μου, έτσι πότε με τη σύνθεσή και τη μίξη τους και πότε το κάθε ένα ως ξεχωριστή αυθεντική οντότητα με συνεπαίρνουν, είτε δημιουργικά είτε ερμηνευτικά, και αφήνομαι σε αυτά. Τον τελευταίο καιρό συνειδητοποιώ όλο και πιο πολύ ότι δε χρειάζεται πάντα πρόθεση. Θα ήταν ευχής έργο να μπορέσουμε να έχουμε καθαρό αυτί να ακούμε το μέσα μας. Έχω την εντύπωση ότι μόνο σε καλό μπορεί να βγάλει.

Τα στοιχεία αυτά φαίνονται ξεκάθαρα και στην τελευταία σου δουλειά, την "Κρητιδική εποχή". Πώς φτάσαμε στη δημιουργία αυτού του νέου άλμπουμ;

Η "Κρητιδική εποχή" είναι ο τέταρτος δίσκος. Ουσιαστικά είχα την ανάγκη να συνδυάσω σε ένα έργο τα βιώματα και τις επιρροές από τα τρία είδη που αναφέρθηκαν παραπάνω. Είναι ίσως και μια σύνθεση όλων αυτών που έχω κάνει μέχρι στιγμής στη μουσική και την τραγουδοποιία. Από τα προηγούμενα άλμπουμ μέχρι και το τελευταίο σίγουρα υπάρχει εξελικτική πορεία, αλλά μάλλον δεν είναι και τόσο ευθεία και έτσι ο κάθε δίσκος είναι αρκετά διαφορετικός από τον άλλον. Ο καινούργιος διαφέρει από τους προηγούμενους στο ότι μέσα από τραγούδια συνθέτει τα τρία είδη που αναφέρθηκαν (κλασική, παραδοσιακή και ροκ). Είναι δε αρκετά διαφορετικός από τον προηγούμενο δίσκο "Time", ο οποίος είναι ορχηστρικός, ακουστικός και συμμετοχικός (σύμπραξη τεσσάρων σολίστ σε πιάνο, βιολί, λύρα και κρουστά), ενώ ακουμπά πιο πολύ σε μια αυτοσχεδιαστική προσέγγιση του υλικού. Οι δύο πρώτοι προσωπικοί δίσκοι έχουν ευθεία και άμεση αναφορά στο κρητικό στοιχείο το οποίο υπογραμμίζεται και από την απόδοση με παραδοσιακά όργανα, με βάση την κρητική λύρα και το λαούτο.

Πώς βλέπεις τη σύγχρονη μουσική σκηνή της χώρας μας; Υπάρχουν κάποιοι συνθέτες και καλλιτέχνες που ξεχωρίζεις;

Αντίθετα με ό,τι προβάλλεται συνήθως, που τις πιο πολλές φορές είναι μια λίγο άγονη επανάληψη ίδιων προσώπων, γίνονται πάρα πολλά πράγματα πολυποίκιλα και εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Κυρίως στην ηλεκτρονική, στην αυτοσχεδιαστική, στη ροκ και στη τζαζ σκηνή. Δεν χωρούν καν να τα αναφέρουμε εδώ όλα. Δεν χρειάζεται κιόλας. Πρέπει κανείς να ψαχτεί. Αυτή είναι και η γοητεία με την τέχνη. Πρέπει να την ανακαλύψεις για να σε ανακαλύψει.

Γιατί πιστεύεις ότι έχουμε μια στροφή του νέου κόσμου σε μουσικές που έχουν σαφείς παραδοσιακές επιρροές;

Η παραδοσιακή μουσική έχει αλήθεια μέσα της για αυτό και κρατάει στο χρόνο. Οι άνθρωποι ίσως δεν έχουν αλλάξει τόσο πολύ όσο νομίζουμε σε σχέση με πολλά πολλά χρόνια πίσω. Ίδιες ανάγκες πάνω κάτω, ίδια πράγματα τους συγκινούν. Ο έρωτας, η ζωή, ο θάνατος. Η ειλικρινής, η αληθινή τέχνη απευθύνεται αρκετές φορές στα αρχέτυπα αυτά που έχουμε μέσα μας, τα οποία φυσικά είναι και διαχρονικά. Διεγείρει τα ίδια κέντρα. Επίσης, στους νέους κάποιες φορές μπορεί να είναι πιο έντονη η αναζήτηση, αλλά ανεξαρτήτως ηλικίας πιστεύω ότι αν δεν ξέρεις ποιος είσαι μάλλον δεν ξέρεις και πού πας. Στα δύσκολα, από μόνο του ξεπηδάει το σημείο αναφοράς μας. Τα γονίδια, η γεωγραφία, αλλά και οι καθημερινές συμπεριφορές που κοινωνείς είναι τις περισσότερες φορές καθοριστικά. Ο τόπος και ο χρόνος είναι από μόνα τους ένας κόσμος. Οι παραδοσιακές μουσικές είναι γέννημα αυτού ακριβώς του κόσμου και είναι φυσικό να υπάρχει η ανάγκη να συντονιστεί κάποιος εκεί. Σε μεταβατικές περιόδους δε που όλα κλονίζονται, όπως μάλλον είναι και η περίοδος που ζούμε, έχεις ανάγκη να επιστρέψεις στα θεμέλια. Να συνδεθείς με τις πραγματικές σου ανάγκες και αλήθειες. Και την ομορφιά που υπάρχει στην ουσία των πραγμάτων. Χωρίς τα πολλά «μαλάματα», που λέει και ο Σεφέρης. Και πόσο όμορφα το λέει:
"Δεv θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί
          ετούτη η χάρη.
      Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές
          που σιγά-σιγά βουλιάζει
      και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε
          από τα μαλάματα το πρόσωπό της
      κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η
          ψυχή μας αύριο κάνει πανιά".
 
Τι μας ετοιμάζεις στη μουσική σκηνή Σφίγγα;

Στη Σφίγγα θα παρουσιάσουμε ζωντανά την "Κρητιδική εποχή". Αρχικά, να αναφέρουμε κάποια πράγματα για το πρότζεκτ αυτό. Η "Κρητιδική εποχή" είναι ένας δίσκος-πρόταση, που, όπως αναφέρθηκε ήδη, κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό από τη δισκογραφική εταιρία του Θανάση Παπακωνσταντίνου, "Αχός". Σε αυτόν τον δίσκο έχω γράψει μουσική αλλά και διασκευάσει παραδοσιακά μουσικά μοτίβα και στίχους άγνωστων λαϊκών ποιητών της Κρήτης. Στιχουργικά συμμετέχουν επίσης οι: Γιάννης Αεράκης (Πολογιάννης), Μήτσος Σταυρακάκης και Μιχάλης Δραμουντάνης (Μίχαλος). Θέλω να τους ευχαριστήσω όλους, όπως και τους οικείους του Μανώλη Βιτώρου (Μπάχλη) και του Μύρωνα Σκουλά για την εγκάρδια επικοινωνία. Οι δύο τελευταίοι μαντιναδολόγοι δε ζουν πια, υπάρχουν όμως και αυτοί στην "Κρητιδική εποχή" μέσα από τους στίχους τους. Τέλος, υπάρχει και η εμβληματική μορφή του Βιντσέντζου Κορνάρου με τον Ερωτόκριτο, σε ένα επιλεγμένο απόσπασμα επίσης διασκευασμένο από μένα, που ηχογραφείται για πρώτη φορά. Ο δίσκος αυτός ανακαλύπτει ένα νέο μουσικό ιδίωμα που συνδυάζει τα τρία μουσικά είδη που αναφέρθηκαν και παραπάνω (κλασική, παραδοσιακή και ροκ). Στη "Σφίγγα", λοιπόν, την Κυριακή 18/12 θα παρουσιάσουμε για πρώτη φορά το υλικό του καινούργιου άλμπουμ, αλλά θα παίξουμε και κομμάτια από τους προηγούμενους δίσκους μου, το "Σημείο", τη "Ρίζα" και το "Time", αλλά και κάποιες διασκευές ταιριαστές με το ιδιαίτερο ηχητικό περιβάλλον του τελευταίου δίσκου. Το περιβάλλον αυτό στη "Σφίγγα" διαμορφώνεται από το Μιχάλη Βρέττα (βιολί, φωνητικά), το Γιώργο Μπουλντή (μπάσο), τον Παναγιώτη (Τσίκο) Κατσικιώτη (τύμπανα, κρουστά), εμένα στην κιθάρα, την κρητική λύρα, τη φωνή και το Γιάννη Παξεβάνη στον ήχο, ο οποίος ανέλαβε και την παραγωγή μαζί μου στον καινούργιο δίσκο. Η συναυλία θα κρατήσει 2 ώρες και θα ξεκινήσει 21:30 αυστηρά, ώστε όλοι να προλάβουν τα Μέσα Μεταφοράς για την επιστροφή τους. Ακόμη, εκεί θα είναι και ο φίλος Τάσσος Σουρούνης με τη Re-Define Productions, ώστε όποιος θέλει να μπορεί να αγοράσει τον καινούργιο δίσκο, αλλά και τους παλιότερους. Ελπίδα μας είναι να χαρούμε το μοίρασμα και να επικοινωνήσουμε. Όλοι με όλους.

Και τι να αναμένουμε από εσένα στο άμεσο μέλλον;

Οι ζωντανές εμφανίσεις, η αλληλεπίδραση του εκάστοτε κοινού και μουσικών είναι αυτά που τελικά δίνουν φτερά σε ψυχές και μουσικές. Μετά από την πρώτη συναυλία που λέγαμε πριν στη "Σφίγγα", θα ακολουθήσουν κι άλλες. Στην Αθήνα σίγουρα, σκεφτόμαστε και για επαρχία. Όσον αφορά τα υπόλοιπα, τα τελευταία χρόνια αποτελούν για μένα μια πολύ δημιουργική περίοδο. Υπάρχει υλικό για αρκετές δουλειές μπροστά. Μένουν να ηχογραφηθούν. Αρχές του 2017 μπαίνουμε στούντιο για το επόμενο πρότζεκτ, το οποίο θα είναι και αυτό μια πρόταση. Όχι τόσο συναφές με την "Κρητιδική εποχή". Βασίζεται πάντως πάλι σε δικά μου τραγούδια, τα οποία όμως δεν παραπέμπουν καθόλου (ή τουλάχιστον τόσο εμφανώς) σε κρητικό ιδίωμα, ούτε μουσικά ούτε στιχουργικά. Θέλω επίσης να ηχογραφήσω μέσα στο 2017 τα έργα για βιολί και πιάνο του Γεωργίου Πλάτωνα, που όπως αναφέρθηκε και παραπάνω η κριτική έκδοσή τους ήταν και το θέμα της διδακτορικής μου διατριβής. Στόχος είναι να εκδοθούν τα έργα αυτά σε ένα βιβλίο μαζί με το cd με τις πρώτες εκτελέσεις. Σκεφτόμαστε να παίξουμε και κάποια κομμάτια μαζί με τη Λένα Πλάτωνος, κόρη του συνθέτη, η οποία εκτός από σπουδαία συνθέτις είναι και εξαιρετική πιανίστα. Ίδωμεν. Τον τελευταίο καιρό κάθε φορά που αναφέρομαι σε όλα αυτά μου φαίνονται κάπως πολλά, αλλά έρχεται στο μυαλό μου και η ίδια φράση του Καζαντζάκη να τα ισορροπήσει: "Μιαν αστραπή η ζωή μας, μα προλαβαίνουμε".
Δείτε περισσότερες πληροφορίες για τις εμφανίσεις του Ηλία Ζούτσου στη Σφίγγα εδώ